• Wody powierzchniowe
• Stan powietrza
• Gleba
• Szata roślinna
• Pomniki przyrody
• Użytek ekologiczny
• Zaopatrzenie w wodę
• Gospodarka ściekowa
• Gospodarka odpadami
• Program ochrony środowiska
• Edukacja ekologiczna
• Usuwanie wyrobów z azbestem

Środowisko wodne i podmokłe brzegi

Hydrofity, są to rośliny związane ze środowiskiem wodnym, i rośliny wilgociolubne, tzw. higrofity, wyróżniają się specyficznymi fizjologicznymi i ekologicznymi właściwościami. Większość roślin wodnych należy do gatunków kosmopolitycznych, rozpowszechnionych w podobnych siedliskach na całym świecie. Liczne cechy morfologiczne znacznie różnią je od roślin zasiedlających ląd stały, a mianowicie słaby rozwój systemu korzeniowego, różnolistność, wielokształtność liści, przestwory powietrzne, przewaga rozmnażania wegetatywnego nad generatywnym. Niemal w każdym środowisku wodnym czy bagiennym, z biegiem czasu możemy obserwować przypadek sukcesji zbiorowisk roślinnych przejawiającym się stopniowym zarastaniem zbiorników wodnych. Proces sukcesji to stopniowe wypełnianie zbiornika warstwami osadu składającego się z substancji mineralnych, naniesionych przez wodę oraz obumarłych części roślin. Po przemieszaniu się takiego osadu powstaje żyzny muł zwany sapropelem, na którym pojawia się coraz więcej nowych gatunków roślin. Kończy się to wówczas całkowitym zarośnięciem lustra wody. Taki właśnie proces możemy obserwować na "Pasterniku".

Największe zbiorowisko na tym terenie i najbardziej rzucającym się w oczy tworzy szuwar właściwy, utworzony z roślin wysokich takich jak:

• trzcina pospolita (Phragmites communis) rodzina traw (Phragmiteae)
• pałka szerokolistna (Typha latifolia) rodzina pałkowate (Typhaceae)
• pałka wąskolistna (Typha angustifolia) rodzina pałkowate (Typhaceae)
• tatarak zwyczajny (Acorus calamus) rodzina obrazkowate (Araceae)

Rośliny te porastają przede wszystkim brzegi i tereny podmokle na niemal 90% opisywanego obszaru. Miejscami i w niewielkich ilościach brzegi porasta również oczeret jeziorny (Schoenoplectus lacustris) rodzina turzycowate (Cyperaceae).

Na powierzchni wody prymitywne zbiorowiska tworzą skupienia rzęs, które występują w kompleksie roślin wodnych i szuwarów nadbrzeżnych:

• rodzina rzęsowate (Lemnaceae)
• rzęsa trójrowkowa (Lemna trisulca)
• rzęsa drobna (Lemna minor)
• rzęsa garbata (Lemna gibba)

W zachodniej części zbiornika w kilku miejscach, niezbyt licznie występuje żabiściek pływający (Hydrocharis morsus ranae) rodzina zabiściekowate (Hudrocharitaceae), żabieniec babka wodna (Alisma plantago aquatica) rodzina żabiencowate (Alismataceae).

Charakterystyczne dla "lilii wodnych" gatunki to grążel żółty (Nuphar luteum) rodzina grzybieniowate (Nymphaeaceae). Wieloletnia roślina wodna z grubym, pełzającym po dnie kłączem. Liście sercowo-jajowate, duże, zielone do brunatnych bez przylistków; kwiaty żółte, pachnące. Kwitnie V-IX.

Grzybień biały (Nymphea alba) rodzina grzybieniowate (Nymphaeaceae). Okazała bylina wodna z bardzo grubym, pełzającym w mule kłączem. Liście podobne do liści grążela żółtego, ale inaczej unerwione; kwiaty 4-krotne, zróżnicowane na kielich i koronę. W większości państw europejskich jest rośliną ginącą i dlatego, także i u nas jest pod ochroną gatunkową. Kwitnie VI-IX. Spotkać je można na całym obszarze zalewu, jednak największe skupiska znajdują się w jego zachodniej części, oraz na oddzielonym groblą niewielkim oczku wodnym wchodzącym w skład użytku.

W przybrzeżnym pasie spotkać można niewielkie skupiska strzałki wodnej (Sagittaria sagittifolia) rodzina żabieńcowate (Alismataceae). Wieloletnia roślina wodna dochodząca do 1 m wysokości z podziemnymi rozłogami, które są na końcach bulwkowato zgrubiałe. Tworzy 3 typy liści; podwodne-wstęgowate, pływające - jajowate, wzniesione - trójkątnie strzałkowate. Kwiaty delikatne, jednopłciowe. Kwitnie VI-VIII.

Jeżogłówka gałęzista (Sparganium erectum) i jeżogłówka pojedyncza (Sparganium simplex) z rodziny jeżogłówkowatych (Sparganiaceae). Byliny pospolite na terenach zabagnionych, brzegach wód i torfowiskach na niżu i w górach. Bardzo do siebie podobne. Osiągające wysokość od 20 - 150 cm. Różnią się kwiatostanem; j. gałęziasta na pojedynczych gałązkach ma zwykle 1-2 główki kwiatów żeńskich i więcej męskich. Jeżogłówka pojedyncza ma kwiatostan groniasty 2-5 główek kwiatów żeńskich i 3-10 kwiatów męskich. Kwitną VI-VIII.

Knieć błotna zwana popularnie kaczeńcem (Celtha palustris) rodzina jaskrowate (Ranunculaceae). Roślina wieloletnia, średniej wielkości (15-40 cm wysokości) przypominająca wyglądem jaskry. Podczas kwitnienia liście są drobne, po kwitnieniu powiększają się. W Europie Środkowej jest kilka podgatunków występujących na niżu i w górach. W Polsce pospolita na bagnistych łąkach, brzegach rzek, stawów. Roślina trująca, stosowana niegdyś w medycynie ludowej. Kwitnie III-V.

Najrzadziej występującą i rosnąca tylko przy zachodnich brzegach zbiornika jest czermień błotna (Calla palustris) należy do rodziny obrazkowatych (Araceae). Roślina trwała o wysokości dochodzącej do 30 cm, z długim, członowanym, płożącym się kłączem z którego wyrastają długoogonkowe i długie pochwiaste liście. Pęd kwiatowy bezlistny, na szczycie ma zwykle jedną otwarta pochwę kwiatostanową wewnątrz białą, na zewnątrz zielonkawą. Kolba kwiatostanowa długości koło 2,5 cm, pochwa zaś od 3 - 7 cm; kwiaty drobne bez okwiatu, obupłciowe, w górnej części kwiatostanu tylko męskie; owoc - czerwona jagoda. Roślina błotna; rośnie na bagnistych łąkach i brzegach wód. Kwitnie V - VII.

Tereny suche - piaszczyste

Tereny suche lub okresowo zalewane stanowią niewielki procent obszaru okalającego zbiornik główny i znajdujące się w północno zachodniej części mniejsze oczko wodne. Okresowo zalewane połacie położone pomiędzy wspomnianym już oczkiem a rzeką w głównej mierze porośnięte są tatarakiem zwyczajnym (Acorus calamus) i trzciną pospolitą (Phragmites communis). Towarzyszą im różnego gatunku pospolite wilgociolubne trawy, takie jak:

• wiechlina zwyczajna (Poa trivialis)
• wiechlina roczna (Poa annua)
• ponikło błotne (Eleocharis palustris)

Niewielkie połacie piaszczyste porastają pospolite trawy i chwasty, które w okresie jesienno zimowym stanowią znaczną bazę pokarmową dla kilku gatunków łuszczaków, a mianowicie szczygła, dzwońca i pojawiającego się rzadkiego gościa z północy a mianowicie czeczotki.

Z rodziny psiankowatych (Solanaceae) występuje jedyny przedstawiciel półkrzew psianka słodkogórz (Solanum dulcamara). Półkrzew o łodygach pnących dochodzących do 180 cm długości. Liście ogonkowe przeważnie trzy klapkowe; kwiat fioletowy z intensywnie żółtym pylnikiem; owoc - jagoda jajowata koloru szkarłatnego. Rośnie w cienistych nadbrzeżnych zaroślach, ale i na rumowiskach. Roślina lecznicza i trująca. Kwitnie Vi-VIII.

Rodzina powojowatych (Convolvulaceae) reprezentowana przez kielisznika zaroślowego (Calystegia sepium).

Występuje tu również w niewielkich ilościach olsza czarna, wierzba i topola.